U reikt naar beneden om uw baby uit het bedje te tillen en een scherpe pijn schiet door uw duim en pols. Plotseling worden dagelijkse handelingen zoals voeden, het dichtknopen van een rompertje of zelfs het vasthouden van een koffiekopje pijnlijk. Dit is het klassieke verhaal van De Quervain’s tenosynovitis, ook wel ‘Mommy Thumb’ genoemd.
Deze aandoening komt opvallend vaak voor bij jonge moeders. Een effectieve De Quervain-behandeling combineert belastingsbeheer, spalktherapie en gerichte oefentherapie. Bij AlterPhysio Amsterdam behandelen wij deze klacht wekelijks gedurende het eerste jaar na de bevalling.
De baby optillen als uitlokkende factor
De meeste moeders ontwikkelen polspijn binnen de eerste drie maanden na de bevalling. De uitlokkende factor is doorgaans de ‘duim-naar-buiten’-schepgreep die wordt gebruikt om een baby van een plat oppervlak op te tillen. De duim wordt daarbij zijwaarts gestrekt terwijl het gewicht van de baby herhaaldelijk wordt gedragen.
Deze greep legt een enorme repetitieve belasting op twee specifieke pezen: de musculus abductor pollicis longus (APL) en de musculus extensor pollicis brevis (EPB). Dagelijkse voedingen, luierverschoningen en wiegen kunnen oplopen tot meer dan 200 duimbelaste tilbewegingen per dag. Als gevolg hiervan raken de pezen ontstoken en gezwollen.
Het probleem is dus geen zwakte, maar overbelasting in combinatie met hormonale en biomechanische factoren die kenmerkend zijn voor de postnatale periode.
De anatomie in één minuut
De APL- en EPB-pezen lopen samen door een smal kanaal aan de duimzijde van uw pols. Dit kanaal, het eerste extensorcompartiment, is bekleed met een dun peesschede. Wanneer de pezen door overbelasting opzwellen, glijden ze niet meer soepel door deze schede.
De wrijving veroorzaakt ontstekingen, verdikking en pijn bij elke duimbeweging. Dit is tenosynovitis: ontsteking van de peesschede zelf, niet alleen van de pees. Voor een breder overzicht van polsklachten verwijzen wij u naar onze pagina over hand- en elleboogpijn.
De Finkelstein-zelftest
U kunt thuis een eenvoudige zelftest uitvoeren. Maak eerst een vuist met uw duim ingevouwen onder uw vingers. Kantel uw pols vervolgens voorzichtig naar beneden in de richting van uw pink, alsof u iets uit een kan inschenkt.
Als er scherpe pijn optreedt aan de duimzijde van uw pols, is de Finkelstein-test positief. Dit wijst sterk op De Quervain’s tenosynovitis. De test kan echter ook ongemakkelijk zijn bij andere peesklachten van de duim, waardoor een gedegen beoordeling door een professional belangrijk blijft.
Voelt u ook gevoelloosheid of tintelingen in de vingers, dan kan er sprake zijn van een andere oorzaak. Lees in dat geval meer over carpaal tunnelsyndroom, dat andere zenuwen en pezen betreft.
Waarom moeders bijzonder kwetsbaar zijn
De Quervain’s komt beduidend vaker voor bij vrouwen in de postnatale periode dan in welke andere groep dan ook. Verschillende factoren creëren deze ‘perfecte storm’ van kwetsbaarheid. Ten eerste versoepelen de hormonen relaxine en progesteron tijdens zwangerschap en borstvoeding het bindweefsel in het hele lichaam.
Hoewel deze versoepeling het bekken tijdens de bevalling ten goede komt, heeft zij ook invloed op de peesscheden in de pols. Ten tweede vernauwt vochtretentie aan het einde van de zwangerschap het eerste extensorcompartiment verder. Ten derde vertraagt slaaptekort het weefselherstel tussen de voedingen door.
Tot slot vormt de repetitieve duimbelaste greep bij het tillen, voeden en ondersteunen van het groeiende hoofd van de baby de mechanische uitlokkende factor. Samen verklaren deze factoren waarom zelfs fitte en actieve moeders deze pijnlijke aandoening ontwikkelen.
De Quervain-behandeling: stap één is belastingsaanpassing
U kunt niet stoppen met de zorg voor uw baby, maar u kunt wél veranderen hoe u tilt. Schuif uw handen in plaats van scheppen met de duimen naar buiten met platte handpalmen en gespreide vingers onder uw baby. Til vervolgens met uw onderarmen en ellebogen dicht tegen uw lichaam.
Wissel daarnaast gedurende de dag af van draaghouding. Gebruik bijvoorbeeld een draagdoek, heupdraagpositie of onderarmhouding in plaats van altijd met de duim te grijpen. Probeer bij fles- of borstvoeding met kussens te ondersteunen zodat uw pols neutraal blijft en niet gebogen is.
Spalken: rust voor de pezen, niet voor de moeder
Een duimspica-spalk immobiliseert duim en pols terwijl de vingers vrij blijven. Hierdoor kunnen de ontstoken pezen tot rust komen zonder dat uw hele dagelijks leven stilstaat. Wij adviseren de spalk over het algemeen te dragen tijdens activiteiten met hoge belasting en ‘s nachts gedurende de eerste twee tot drie weken.
Fulltime spalken verzwakt echter de spieren. Daarom bouwen wij het gebruik van de spalk geleidelijk af naarmate de klachten verbeteren. Kant-en-klare spalken voldoen goed, maar een op maat gemaakte versie biedt meer comfort tijdens lange dagen vol kinderopvang.
Excentrische belasting en manuele therapie
Zodra de acute pijn is afgenomen, bouwt gecontroleerde belasting de peescapaciteit weer op. Excentrische oefeningen, waarbij de pees onder belasting verlengt, stimuleren gezonde collageenreparatie. Langzame duim-omlaag-bewegingen met lichte weerstand van een elastiekje werken bijvoorbeeld zeer effectief.
Hands-on therapie vermindert bovendien de stijfheid van de peesschede en verbetert het glijden van de pees. Uw fysiotherapeut kan ook schouder- en nekspanning aanpakken, omdat veel moeders hun schouders optrekken tijdens het voeden. Het behandelen van de gehele bovenste extremiteit versnelt het herstel dan ook vaak.
Acupunctuur voor ontstekingsremming en herstel van het zenuwstelsel
Aanhoudende polspijn heeft twee dimensies: lokale ontsteking en een gesensibiliseerd zenuwstelsel. Acupunctuur richt zich op beide. Lokaal vermindert needling rondom het eerste extensorcompartiment de peeszwelling en verbetert de doorbloeding.
Systemisch kalmeert acupunctuur een overgestimuleerd zenuwstelsel, wat veelvoorkomend is bij ouders met slaaptekort. Veel moeders rapporteren een betere slaap en een lagere algehele pijngevoeligheid na drie tot vier behandelingen. Acupunctuur is bovendien veilig tijdens borstvoeding, wat het bijzonder aantrekkelijk maakt in de postnatale periode.
Herstelverloop: wat u kunt verwachten
Herstel duurt doorgaans vier tot twaalf weken met conservatieve behandeling. De meeste moeders ervaren aanzienlijke verlichting binnen twee tot drie weken na het starten van spalken en belastingsaanpassing. Volledige kracht en pijnvrij tillen keren gewoonlijk terug rond week acht tot twaalf.
Herstel verloopt echter zelden rechtlijnig. Opvlammingen komen voor, met name tijdens groeispurten of tandjes krijgen wanneer baby’s zwaarder zijn en moeilijker te sussen. Verwacht daarom af en toe terugval en reageer tijdig met rust en spalken in plaats van door te zetten.
Corticosteroïdinjectie: wanneer en waarom
Als zes tot acht weken hands-on therapie onvoldoende verbetering geven, kan een corticosteroïdinjectie in de peesschede uitkomst bieden. Eén injectie lost de klachten op in ongeveer 70% van de gevallen. Een tweede injectie kan zo nodig worden overwogen, maar meer dan dat brengt risico op peesschade met zich mee.
Een injectie alleen lost het onderliggende probleem echter zelden op. Zonder belastingsaanpassing en peesrevalidatie keren de klachten vaak terug. Wij adviseren daarom de injectie te combineren met voortgezette fysiotherapie voor het meest duurzame resultaat.
De Quervain’s voorkomen bij uw volgende baby
Als u bij één kind last heeft gehad, is de kans groter dat u het opnieuw ontwikkelt. Preventie is echter zeer goed mogelijk. Leer ten eerste de platte-handpalm-tiltechniek voordat uw tweede baby er is. Bouw ten tweede duim- en grijpkracht rustig op aan het einde van de zwangerschap.
Plan uw voedingsopstelling bovendien met een neutrale polsstand in gedachten. Gebruik draagdoeken, V-vormige kussens en gevarieerde draagposities vanaf de eerste dag. Pak tot slot eventuele schouder- of nekspanning aan vóór de bevalling, omdat compensatiepatronen zich doorheen de arm verplaatsen.
Wanneer hulp zoeken
Als uw polspijn aan de duimzijde langer dan twee weken aanhoudt, wacht dan niet langer. Vroege behandeling is aanzienlijk effectiever dan late behandeling. Onbehandelde De Quervain’s kan chronisch worden en moeilijker te behandelen zijn.
Bij AlterPhysio Amsterdam bieden wij gecombineerde fysiotherapie en acupunctuur die specifiek is afgestemd op postnatale moeders. Neem contact met ons op om een intake te boeken en te starten met uw herstel. Uw handen verdienen het om zich weer sterk te voelen, zeker tijdens deze kostbare eerste maanden.